homescreen

Αναβλητικότητα: Να γιατί τα αφήνετε όλα για αύριο

Αναβλητικότητα: Να γιατί τα αφήνετε όλα για αύριο


Χαράλαμπος Νικόπουλος

Μερικοί άνθρωποι έχουν την τάση να αναβάλλουν αυτό που μπορούν να κάνουν σήμερα, για αύριο, μεθαύριο και πάει λέγοντας. Κάποιοι άλλοι είναι πιο δραστήριοι και τηρούν τον καθημερινό προγραμματισμό. Άραγε αυτό μπορεί να οφείλεται σε γενετικές διαφορές;

Ναι, υποστηρίζει μία νέα έρευνα που δημοσιεύτηκε στο τελευταίο τεύχος του Social Cognitive & Affective Neuroscience. Στις γυναίκες, αυτό το γνώρισμα του χαρακτήρα φαίνεται να σχετίζεται με μια γενετική προδιάθεση προς ένα υψηλότερο επίπεδο ντοπαμίνης στον εγκέφαλο. Αυτό ανακάλυψαν ερευνητές από το Πανεπιστήμιο του Ρουρ- Μπόχουμ και το Ινστιτούτο της Δρέσδης. Τα υψηλότερα επίπεδα ντοπαμίνης εξαρτώνται όμως από τα γονίδια.

Συγκεκριμένα, το γονίδιο TH παρέχει οδηγίες για την παρασκευή του ενζύμου υδροξυλάση της τυροσίνης, το οποίο είναι σημαντικό για τη φυσιολογική λειτουργία του νευρικού συστήματος. Η υδροξυλάση της τυροσίνης συμμετέχει στο πρώτο βήμα της οδού που παράγει μια ομάδα ορμονών που ονομάζονται κατεχολαμίνες. Αυτό το ένζυμο βοηθάει στη μετατροπή της πρωτεϊνικής δομής (αμινοξέος) τυροσίνης σε μια κατεχολαμίνη που ονομάζεται ντοπαμίνη.
Εδώ βρίσκεται το κλειδί της ιστορίας. Η ντοπαμίνη είναι γνωστή ως νευροδιαβιβαστής επειδή μεταδίδει σήματα μεταξύ των  νευρικών κυττάρων στον εγκέφαλο για να βοηθήσει στον έλεγχο της σωματικής κίνησης και της συναισθηματικής συμπεριφοράς. Άλλες κατεχολαμίνες που ονομάζονται νορεπινεφρίνη και επινεφρίνη παράγονται επίσης από την  ντοπαμίνη. Η νορεπινεφρίνη και η επινεφρίνη εμπλέκονται στο αυτόνομο νευρικό σύστημα, το οποίο ελέγχει τις ακούσιες διαδικασίες του σώματος, όπως είναι η ρύθμιση της αρτηριακής πίεσης και της θερμοκρασίας του σώματος.  Σημειωτέον, ο νευροδιαβιβαστής ντοπαμίνη έχει επανειλημμένα συνδεθεί με αυξημένη γνωστική ευελιξία στο παρελθόν και με νοητική ποικιλία (ευαισθησία, διαχείριση όγκου πληροφοριών, φαντασία).

Η έρευνα πραγματοποιήθηκε με βιοχημικά τεστ σε συνδυασμό με ερωτηματολόγια επί δείγματος περίπου 300 ανθρώπων. Εκεί, λοιπόν, βρέθηκε ότι οι αναβλητικές γυναίκες εμφάνιζαν γενετική προδιάθεση για υψηλότερα επίπεδα ντοπαμίνης. Πώς εξηγείται αυτό; Το αν κάποιος τείνει να αναβάλλει τα καθήκοντα ή να τα αντιμετωπίζει άμεσα εξαρτάται από την ικανότητά του να διατηρεί μια συγκεκριμένη πρόθεση να ενεργήσει χωρίς να αποσπάται η προσοχή από παρεμβατικούς παράγοντες. Η ντοπαμίνη θα μπορούσε να είναι κρίσιμη εδώ και να εξηγεί την επίδρασή της. Οι ερευνητές υποθέτουν οι γυναίκες με υψηλότερο επίπεδο ντοπαμίνης ως αποτέλεσμα του γονότυπου τους μπορεί να έχουν την τάση να αναβάλλουν τις ενέργειες επειδή αποσπώνται πιο εύκολα από περιβαλλοντικούς και άλλους παράγοντες και επειδή η ροή των πληροφοριών στον εγκέφαλό τους είναι κατακλυσμιαία. Σημειωτέον, η έρευνα δεν βρήκε αντίστοιχη σύνδεση στο ανδρικό φύλο.