homescreen

Ο πατέρας των εμβολίων (και οι Έλληνες «προγονοί» του)

Ο πατέρας των εμβολίων (και οι Έλληνες «προγονοί» του)


Χαράλαμπος Νικόπουλος

Ο Βρετανός Edward Jenner αν και κατάφερε να βρει μία μέθοδο που απέτρεψε την εξάπλωση της ευλογιάς δεν ήταν ο πρώτος που εισήγαγε τον εμβολιασμό

Έχει ειπωθεί γι’ αυτόν, ότι η ανακάλυψή του έσωσε πολύ περισσότερο κόσμο από οποιαδήποτε άλλη ανακάλυψη.

Ο Βρετανός Edward Jenner, ένας ανήσυχος γιατρός κατάφερε να βρει μία μέθοδο που απέτρεψε την εξάπλωση της ευλογιάς, θανατηφόρα ασθένεια που νικήθηκε οριστικά μόλις πριν από δύο δεκαετίες.

Ο Jenner παρατήρησε στο Μπέρκλεϊ όπου ζούσε, εκεί γύρω στο 1790, ότι οι κτηνοτρόφοι και οι αγρότες σπανίως εκδήλωναν τη νόσο της ευλογιάς, ειδικά εκείνοι που το κοπάδι τους είχε προσβληθεί από δαμαλίτιδα (μία ήπια εκδοχή της ευλογιάς που πλήττει τα βοοειδή) -μερικές φορές προσβάλλονταν και οι ίδιοι από αυτήν.

Δοκίμασε λοιπόν το εξής πήρε το υγρό των εξελκώσεων που είχαν εμφανιστεί στο χέρι μιας γυναίκας που είχε προσβληθεί από δαμαλίτιδα και το μετάγγισε στο σώμα ενός υγιούς ατόμου. Η φιλοσοφία ήταν η εξής: Ο αδύναμος ιός της δαμαλίτιδας, εφόσον μεταφερόταν σε υγιές ανθρώπινο σώμα, θα του έδινε την ευκαιρία να αντιμετωπίσει μελλοντικά επίθεση από τον τρομακτικό ιό της ευλογιάς. Αν η θεωρία του ήταν ορθή, ο εμβολιασμένος από δαμαλίτιδα δεν θα πάθαινε ποτέ ευλογιά. Όντως, έτσι αποδείχθηκε στην πράξη, αφού αυτοί που εμβολίαζε με τον ιό της ευλογιάς δεν νοσούσαν.

Το 1797 υπέβαλε τα αποτελέσματα των ερευνών του στη Βασιλική Εταιρεία υπό τον τίτλο «An Inquiry into the Causes and Effects of the Variolae Vaccinae», τα οποία όμως δεν έγιναν καθολικώς δεκτά, καθώς τόσο ο Τύπος όσο και η Εκκλησία εξέφρασαν σφοδρές ενστάσεις. Ο βασιλέας, όμως, υποστήριξε τον Jenner και ηθικά και οικονομικά και το 1810 η εικόνα του κόσμου να περιμένει να εμβολιαστεί στην ουρά, στο μικρό νοσοκομείο που διατηρούσε ο ίδιος ήταν συνηθισμένη.

Πάντως, ο Jenner δεν ήταν ο πρώτος που εισήγαγε τον εμβολιασμό. Παρότι αυτός τον έκανε πιο αποτελεσματικά, δύο Έλληνες γιατροί των αρχών του 18ου αιώνα, ο Ιάκωβος Πυλαρινός (1659 – 1718) και ο Εμμανουήλ Τιμόνης εμβολίαζαν παιδιά με υγρό που έπαιρνε από φλύκταινες νοσούντων. Οι προσπάθειές τους, που δημοσιεύθηκαν στις ιατρικές επιθεωρήσεις της εποχής, αλλά και άλλες πρώιμοι μέθοδοι εμβολιασμού είχαν διαδοθεί στη Βρετανία και είχαν περιέλθει σε γνώση του Edward Jenner που τις εξέλιξε.